BIOS Nedir?

Birçok bilgisayar kullanıcısı özellikle format atmak istediği zaman BIOS ile tanışır. BIOS bilgisayarımızın açılmasını sağlayan bir yazılımdır. Bünyesinde çeşitli ayarları ve bilgileri barındırır. Birçok kullanıcının sıkıntı yaşadığı BIOS kullanımıyla alakalı olan bu yazımızda çeşitli BIOS yazılımları hakkında genel bir bilgi vereceğiz.

BIOS (Basic Input Output System), giriş ve çıkış aygıtlarını kontrol ederek sistemin açılmasını sağlar.  EPROM adı verilen bir yonga üzerinde ROM Bellek (Read Only Memory, tr: Salt Okunur Bellek) biçiminde yer alan bir tür yazılımdır. Anakart’ın birçok özelliğini kullanmamıza olanak sağlayan yazılım, sistem ve donanımlarımız arasında bağlantı kurar.  Bilgisayar açıldığı anda işlemciye tüm diğer donanımları sırasıyla tanıtır. Donanımların temel iletişim protokollerini belirler. İşletim sisteminin başlangıç öğelerinin herhangi bir sürücüden (HDD, CD-ROM vb.) yüklenmesini sağlar. İşletim sistemi çalışırken donanım ve işletim sistemi arasındaki ilişkileri düzenler. Piyasada en çok kullanılan BIOS markaları Award, American Megatrends(AMI) ve Phoenix diyebiliriz.

Award, AMI ve Phoenix BIOS yazılımlarına ait ekran görüntüleri.

BIOS’un Görevleri Nelerdir?

-RAM, ekran kartı gibi donanımları ilk açılış anında (BOOT) test eder.
-Donanımların gerilim seviyelerinin ayarını yapar.
-Sistemi hard disk dışında bir sistemde çaıştırmak için başlangıç sürücüsünü belirlemeye yarar.
-Donanımların frekanslarını ayarlar.
-Kullanılmayan donanım parçalarını kapatmamıza olanak sağlar.

Peki BIOS Setup Nasıl Açılır?

BIOS yazılımına bilgisayar ilk açılırken giriş yapılır. Giriş tuşu bilgisayardan bilgisayara farklılık gösterir. Genelde bu tuş eğer bilinmiyorsa deneme yanılmayla bulunur. Birçok bilgisayarda “F2, F10, Delete” gibi tuşlar olsa da bu BIOS yazılımının markasına göre değişkenlik gösterebilir. BIOS yazılımına giriş yapıldıktan sonra “+ ve –“ tuşları ile istediğimiz değişiklikleri yapabilir “Enter” tuşu ile kayıt yapıp çıkabiliriz.

CMOS Nedir?

CMOS (Complementary Metal Oxide Semiconductor), BIOS çipinde bulunan, başlatma bilgilerini içeren ve çok düşük güç tüketimi yapan bir bellektir. Bilgisayarı başlatırken BIOS, tarih, saat v.b. gibi bilgileri bu bellekten alır. Gücünü de BIOS pili olarak adlandırdığımız pilden karşılar. Bu pil çıkarılıp tekrar takılırsa BIOS fabrika ayarlarına sıfırlanır.

BIOS Menüleri Nelerdir?

-Standard CMOS Setup
-BIOS Features Setup
-Chipset Features Setup
-Integrated Perıpherals
-Power Management Setup
-PnP/PcI Confıguratıon
-Load BIOS Defaults
-Load Setup/Performance Defaults
-Supervisor Password
-User Password
-Save & Exit Setup
-Exit Without Saving

Standart CMOS Setup

-Date/Time, sistemin tarih ve saatinin ayarlandığı kısımdır.
-Hard Disk, BIOS’un Hard Disk’inizi otomatik (AUTO) ya da manuel olmak üzere nasıl tanıtılacağını ayarladığı bölümdür.
-Disk Drives, disket sürücüsünün tipini belirler.
-Halt On, BIOS test yaparken herhangi bir hata ile karşılaşırsa yapacağı işlemin belirlendiği bölümdür.

BIOS Features Setup

-Virus Warning, Boot sektördeki virüsler için uyarı verilmesini sağlar.
-CPU Internal Cache, sistem performansını arttırmak için açık tutulabilecek bir bellektir.
-External Cache, özellikle yeni anakartlarda bulunan bir özelliktir ve “ENABLED” konumunda olması halinde bilgisayar performansınızı bir nebze arttırır. Bir nevi hafıza işlemi sağlayan bu bellek sayesinde kullandığınız uygulamalarda yaptığınız işlemler hafızaya alınarak bir dahaki kullanışınızda daha hızlı sonuç almanız sağlanır.
-Quick Power on Self Test (POST), açılış testinin hızının ayarlandığı bölümdür.
-Boot Sequence, işletim sisteminin hangi sürücüden başlatılacağının karar verildiği sekmedir.
-Floppy Disk Access Control, sabit diskten diğer aygıtlara veri paylaşımının ayarlandığı bölümdür.
-Boot Up Floppy Seek, bilgisayar açılırken floppy sürücüsünün denetlenip denetlenmeyeceğini sorar.
-Boot Up Numlock Status, Numlock tuşunun açılışta etkin olup olmayacağı ayarlanır.
-Security Options, bu bölümden bilgisayarınıza açılırken parola koyabilirsiniz.
-Typematic Rate, bir saniyede klavyeden kaç karakter girileceği ayarlanır.
-Typematic Delay, iki karakter yazımı arasındaki gecikme süresi belirlenir.
-PS/2 Mouse Function Control, eğer mouse PS/2 portundan kullanılıyorsa mutlaka “ENABLED” yapılmalıdır aksi takdirde kullanılamaz.
-HDD S.M.A.R.T Capability, disk testinin yapıldığı bölümdür.
-Video ROM BIOS Shadow, ekran kartının BIOS’unu RAM’e taşır.

Chipset Features Setup

Chipset ayarlarının değiştirildiği bölümdür ancak profesyonel olmayanların ayarları değiştirmesini tavsiye etmem çünkü anakart satılırken en ideal ayarlar yapılarak gönderilir.
-VGA Shared Memory Size, ekran kartının ne kadar RAM kullanacağının ayarlandığı bölümdür.
-8/16 Bit I/O Recovery Time, Default ayarlarda bırakılmalıdır.
-Onboard PCI IDE, aygıtının PCI veri yolunu kullanması için gerekli bir sekmedir.
-Data Integrity Mode, eğer belleğiniz hata düzeltmeli bir bellek ise “ECC” değilse “Non-ECC” yapılır.
-Current CPU CORE Voltage, işlemcinin çalışma gerilimini gösterir.
-CPU Fan Speed, işlemcinin fan hızını gösterir.
-Current System Temperature, sistemdeki sensörlerin sıcaklığını gösterir.
-CPU Temperature, işlemcinin belirlenen çalışma sıcaklığını geçtiği durumlarda uyarı vermesini sağlar.
-Shout Down Temperature, işlemci belirlenen sıcaklığı geçerse bilgisayar kendini kapatır.
-On Chip USB, sistemdeki USB aygıtlarını kullanmak için “ENABLED” konumunda bırakılmalıdır.
-Fan Fail Alarm, bilgisayarda bulunan fanların çalışma hızı düştüğü zaman uyarı verir.

Integrated Peripherals

-Power On Function, bilgisayarı nasıl açmak istediğimizi (klavye,mouse,v.b.) ayarlamamızı sağlar.
-IDE HDD Block Mode, 2 GB’tan büyük disklerde “ENABLED” konumunda olmalıdır.
-On Chip Primary/Secondary IDE, IDE 1 ve IDE 2 devrelerinin kontrolünü sağlar.
-Onboard FDC Controller, disket sürücüsünün kontrolünü sağlar.
-USB Controller, USB portlarını kontrol eder.
-USB Keyboard Setup, USB klavye izinleri ayarlanır.
-UART Mode Select, kızılötesi aygıtların kullanımına göre ayarlanabilen bir bölümdür.
-On Board FDD Controller, FDD kontrolünü sağlar.
-On Board Parallel Port, Paralel portların çalışma adresleri ayarlanır.
-PWRON After PWR Fail, bu ayar sayesinde elektrikler gidip geldiğinde bilgisayarınız kendini otomatik olarak açabilir.
-PS/2 Mouse Power On, “ENABLED” konumunda, mouse tuşuna basıldığı an bilgisayarın açılması sağlanır.
-Keyboard Power On, “ENABLED” konumunda, klavyeden herhangi bir tuşa basılması durumunda bilgisayar açılır.

Power Management Setup

Bu bölüm bilgisayarın enerji tüketiminin ayarlandığı bölümdür.
-Power Management, bu bölüm tüm güç seçeneklerini bünyesinde barındırır.
-PM Control by Apm, güç yönetiminin bilgisayar tarafından yapılmasına olanak sağlar.
-Automatic Power Up, bilgisayarın ayarlanan saatlerde otomatik olarak açımasını sağlar.
-Video Off Option, monitörün ne zaman tasarruf moduna geçeği ayarlanır.

PNP/PCI Configrutaion

Tak-Çalıştır(Plug n Play) işletim sistemlerinin ayarlandığı bölümdür. Eğer BIOS’u kullanmak istiyorsanız bu ayar “NO” olarak kaydedilmelidir.
-PnP Os Installed, Tak-Çalıştır bir işletim sistemine sahipseniz “YES” yapınız.
-Resources Controlled By, “AUTO” ayarı önerilir. Bu ayar durumunda her veri yoluna IRQ otomatik olarak atanır. Ayarları manuel yapmak istiyorsanız uygun slotları kendiniz seçmelisiniz.

Load BIOS Defaults

BIOS ayarlarında bir hata yaptığınızda veya eski ayarlara dönmek istediğinizde kullanılır.

Save & Exit Setup

Yaptığınız ayarları kaydedip çıkış yapmanızı sağlar.

Exit Without Saving

Yaptığınız değişiklikleri kaydetmeden çıkış yapmanızı sağlar.

Load Setup/Performance Defaults

BIOS sisteminin optimum performansta çalışabileceği ayarları geri yükler.

Supervisor Password

BIOS ayarlarının tek bir kişi tarafından kontrol edilmesi için şifre belirlenen bölümdür.

User Password

Sadece sisteme şifre koyar, BIOS’u etkilemez.


 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.